Quan điểm về “những thời kỳ then chốt”

Khi đọc các tài liệu về trẻ em, bạn có thể gặp phải những quyển sách, những bài báo đề cập đến “những thời kỳ then chốt”trong quá trình phát triển của bé. Tháng đầu tiên được xem là thời kỳ then chốt đối với ràng buộc giữa cha mẹ và bé, năm thứ hai là thời kỳ then chốt cho việc học ngôn ngữ… Điều này ám chỉ, nếu một sự kiện nào đó không xảy ra vào một thời điểm nhất định thì nó sẽ không xảy đến nữa. Đây là một quan điểm tạo ra sự nhận thức sai lệch. Rõ ràng, một số phát triển nào đó sẽ diễn ra vào một thời kỳ nhất định, nếu không, thường thì bé đã gặp một số vấn đề. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu về sự phát triển của trẻ em giàu kinh nghiệm lại thích dùng từ “những thời điểm nhạy cảm” hơn từ “những thời kỳ then chốt”. Một số phát triển diễn ra khá thuận lợi vào những thời điểm nào đó nhưng lại khó xảy ra sau này. Ví dụ, một bé bị mất thính giác trong 2 năm đầu chắc chắn sẽ gặp những khó khăn khó vượt qua trong việc học ngôn ngữ. Tuy nhiên, điều quan trọng bạn cần phải nhớ là mặc dù sự phát triển diễn ra rất theo trình tự nhưng cũng có những ngoại lệ. Chúng ta có đủ lý do để nói rằng không bao giờ quá trễ đối với việc học của bé, vì vậy dù trong trường hợp nào, các bậc cha mẹ cũng không được nản lòng và ngừng cố gắng.
Xin nêu vài ví dụ cho thấy khả năng suy luận đã tiến bộ nhưng chưa hoàn chỉnh?
Trong giai đoạn này bé bắt đầu thường xuyên suy luận và có thể sử dụng các quy tắc lập luận tương đối đáng tin cậy. Tuy nhiên, những quy tắc này vẫn ở mức sơ đẳng và chưa thể giúp bé đưa ra mọi suy luận chính xác trong mọi trường hợp. Ví dụ, nếu bạn xếp 10 đồng tiền thành 2 dãy 5 đồng bằng nhau thì bé sẽ nói rằng số đồng tiền trong 2 dãy bằng nhau, nhưng cũng 2 dãy tiền đó nếu bạn xếp dãy này dài hơn dãy kia thì bé sẽ nói dãy dài hơn có số tiền nhiều hơn vì theo lập luận của bé dài hơn có nghĩa là nhiều hơn. Tương tự, nếu bạn cho bé và anh của bé hai ly sữa bằng nhau nhưng bé muốn nhiều hơn anh thì bạn có thể làm vừa lòng bé bằng cách bỏ phần sữa của bé vào một chiếc ly cao hơn nhưng có đường kính nhỏ hơn – với chiếc ly này bé sẽ cảm giác phần sữa của mình nhiều hơn phần sữa của anh vì theo suy luận của bé cao hơn là nhiều hơn. Mặc dù bé có thể lập luận sai nhưng bé cũng cho thấy một khả năng suy nghĩ khá tốt và bé cần thêm một thời gian để có đủ sức lực xem xét thêm nhiều yếu tố và ngoại lệ khác khi suy luận một vấn đề.